Τετάρτη 19 Φεβρουαρίου 2014

Η μεγαλύτερη γιορτή σοκολάτας! Chocolating 2014


Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΓΙΟΡΤΗ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ!!!!!

Το Chocolating, η αγαπημένη γιορτή σοκολάτας των Αθηναίων, δίνει ξανά ραντεβού στο Astir Palace Resort στις 14-16 και 21-23 Φεβρουρίου για να μας χαρίσει μοναδικές γλυκές στιγμές με μπόλικη δόση σοκολάτας!

Για άλλη μια χρονιά, στο Chocolating θα έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε μυστικές σοκολατένιες συνταγές και να γευτούμε λιχουδιές σε ένα ζεστό περιβάλλον από σοκολάτα. Οι pastry chefs Φραντζέσκος Σώζος από τον Αστέρα Βουλιαγμένης και Δημήτρης Χρονόπουλος από τη Valrhona δημιουργούν το πλέον ιδανικό μέρος για τους εραστές της σοκολάτας!

Οι εκδηλώσεις του Chocolating αποτελούν μια ιδανική ευκαιρία για οικογενειακή έξοδο, η οποία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σοκολατένιες δημιουργίες «ζωντανά» από τους σεφ, σοκολατένιο σπίτι με πολλές εκπλήξεις, μπουφέ με σοκολατένιες γεύσεις, τρούφες και συντριβάνια σοκολάτας, σοκολατένια ροφήματα, ποτά και κοκτέιλ με συστατικά σοκολάτας αλλά και συνδυασμούς με σοκολάτα και κρασί, σοκολάτα χωρίς ζάχαρη και διαγωνισμούς.

Επίσης, τα Σάββατα 15 και 22 Φεβρουαρίου, από τις 14.00-16.00, θα πραγματοποιηθούν σεμινάρια σοκολάτας από τον pastry chef Φραντζέσκο Σώζο.

Το Chocolating θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του εστιατόριου Grill Room στο ξενοδοχείο Arion Resort & Spa, με τιμή εισόδου 13€ το άτομο και 8€ για τα παιδιά από 5 έως 12 ετών. Το κόστος για τα σεμινάρια σοκολάτας συμμετοχής είναι 30€ το άτομο, τιμή που περιλαμβάνει την είσοδο στο Chocolating.

Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014

Chocolating 2014, το πιο γλυκό event της χρονιάς!!!



Κυριακή 16 Φεβρουαρίου βρέθηκα στο Chocolating, την αγαπημένη γιορτή σοκολάτας των Αθηναίων, στο Astir Palace Resort στην Βουλιαγμένη  όπου και έζησα μοναδικές γλυκές στιγμές με μπόλικη δόση σοκολάτας! 

Η γιορτή σοκολάτας λαμβάνει μέρος στο Εστιατόριο Grill Room με την φανταστική θέα, όμως πριν καν κατέβω την περίτεχνη σκάλα απίθανες μυρωδιές με συνεπήραν.

Στο μοναδικό αυτό φεστιβάλ συνοδοιπόροι μου ήταν οι food bloggers και food lovers όπως ανακάλυψα: Ελεάννα Γιαννοπούλου από το www.foodaki.gr , η Φωτεινή Παλιεράκη από το oikaliteressyntagesmou.blogspot.gr αλλά και η Άννα Ευθυμίου από το mamapeinao.gr (χορηγός επικοινωνίας της εκδήλωσης).
 
 
Ο Καρπός του Κακάο

Στα δεξιά μου υπήρχε στο stand της Valhrona, η οποία, όχι αδίκως θεωρείται μια από τις καλύτερες σοκολάτες του κόσμου, εκεί στην υποδοχή μας έδειξαν τον καρπό του κακάο, μας εξήγησαν πως επεξεργάζεται ο καρπός και πως παίρνουμε τους διάφορους τύπους σοκολάτας, είχαμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε τον καρπό ακατέργαστο, κακάο αφυδατωμένο αλλά και σοκολάτα κουβερτούρα Guanaja όχι και τόσο πικρή αφού περιέχει 50 % κακάο, την Bahibe ένα  νέο είδος σοκολάτας γάλακτος και την Dulcey, την καραμελωμένη λευκή σοκολάτα.


Valhrona η βασίλισσα της Σοκολάτας

Ακριβώς απέναντι υπάρχει ένα σπιτάκι φτιαγμένο από τι άλλο? Σοκολάτα, καλά διαβάσατε, διακοσμεί τον χώρο υπέροχα και αναδίδει το χαρακτηριστικό άρωμα που όλοι αγαπάμε.

Το σπιτάκι των ονείρων μου

Αρχικά συναντήσαμε τον κο Λευτέρη Βαρέλη Marketing & PR Manager του Astir Palace Resort, o οποίος ήταν πολύ φιλόξενος και είχε τον χρόνο και την καλοσύνη να μας εξηγήσει το concept του Φεστιβάλ, αλλά και να μας συστήσει στον Executive Pastry Chef Φραντζέσκο Σώζο ο οποίος ήταν εξαιρετικός οικοδεσπότης και μας αποκάλυψε πολλά από τα μυστικά της σοκολάτας, μας μύησε στο στρώσιμο της, μας έδωσε μυστικές συνταγές αλλά και διάφορες λιχουδιές τις οποίες γευτήκαμε σε ένα μοναδικό περιβάλλον.

Δοκίμασα αρχικά ένα ρόφημα σοκολάτας της Ελληνικής εταιρίας TUSSO το οποίο είναι απλά αχτύπητο, σοκολάτα με πολτό πορτοκαλιού, το οποίο θα πρέπει να το δοκιμάσετε οπωσδήποτε όπου και όποτε σας δοθεί η ευκαιρία. Στην συνέχεια ο Pastry Chef Φραντζέσκος Σώζος και η ομάδα του μας παρουσίασαν το στρώσιμο της σοκολάτας και έφτιαξαν αποκλειστικά για εμάς μια απίστευτη πλάκα σοκολάτας με αποξηραμένο goji berry και μπαλάκια σοκολάτας που σκάνε στο στόμα, μιλάμε για μια απίθανη εμπειρία. 


Πριν από την επίσκεψη στον μπουφέ, ξέπλυνα το στόμα μου με μια ράβδο σοκολάτας πασπαλισμένη με καρότο, βουτηγμένη σε αρωματικό κρασί με ανθό αλατιού και πιπέρι, απλά μαγικός συνδυασμός.

Σοκολάτα πασπαλισμένη με καρότο βουτηγμένη σε αρωματικό κρασί με ανθό αλατιού και πιπέρι

Μετά από αυτό άρχισε το πάρτυ!!! Ένας απίστευτος μπουφές ήταν απλωμένος μπροστά μας, με λαχταριστά γλυκά να μας κλείνουν το μάτι, και πως μπορεί ένας απλός θνητός να αρνηθεί όλες αυτές τις λαχταριστές δημιουργίες, θα πω μόνο πως εγώ που είμαι αθεράπευτα ερωτευμένη με την σοκολάτα δεν κατάφερα να τα δοκιμάσω όλα για αυτό και εννοείται ότι θα πάω και την επόμενη εβδομάδα, έχω αφήσει πίσω μου ανοιχτούς λογαριασμούς με αυτά τα υπέροχα γλυκάκια. Επίσης θα πρέπει να επανέλθω στα σιντριβάνια σοκολάτας και να βουτήξω μέσα στις σοκολατένιες βελούδινες κουρτίνες τους όλων των λογιών τα καλούδια από φρούτα και τρουφάκια μέχρι marshmallows

Από αριστερά: Τάρτα σοκολάτας με στέβια, Φενίτσιε βανίλιας με ρινίσματα σοκολάτας, brownies με πραλίνα και κάτω mousse dulce (καραμελωμένη λευκή σοκολάτα) με goji berry και ξηρούς καρπούς
 
Έπρεπε βλέπετε να κρατήσω χώρο για τα γλυκά ψυγείου…Αχ από πού να αρχίσω, από την Mousse με Στέβια για διαβητικούς; Από την mousse με την καραμελωμένη λευκή σοκολάτα και το γλασάζ ανανά, από το λαχταριστό προφιτερόλ; ή από αυτό που έμελλε να είναι και το αγαπημένο μου από όλο το φεστιβάλ, μια μοναδική δημιουργία από στρώσεις σοκολάτας Dulce με Ιαπωνέζικο Τσάι Μάτσα to die for!!!! Ελαφρύ, δροσιστικό, απλά συγκλονιστικό!

Από αριστερά: Στρώσεις λευκής καραμελωμένης σοκολάτας με Ιαπωνέζικο τσάι Μάτσα, mousse dulce με γλασάζ ανανά, mousse σοκολάτας Guanaja με στέβια για διαβητικούς

Τέλος, πριν φύγω από το Grill Room, δεν μπορούσα παρά να γευθώ τα απίθανα cocktail του Bar Tender Γιάννη Βλάχου, ο οποίος για την γιορτή συγκεκριμένα έφτιαξε απίθανα cocktail με σοκολάτα, όπως το Choco Mojito, ή ένα μοναδικό Cocktail με Λευκή Σοκολάτα και πολτό Ροδιού, εγώ προσωπικά προτίμησα κάτι δροσιστικό μετά από αυτή την υπερκατανάλωση σοκολάτας, όποτε δοκίμασα το δροσιστικό Cocktail Βότκας με Μήλο και Τζίντζερ  αλλά και το αρωματικό Cocktail Βότκας με Passion Fruit και Lime, απολαμβάνοντας την θέα και τελειώνοντας έτσι μια υπέροχη ημέρα. 

Passion Fruit Cocktail, Apple & Ginger Cocktail & ο Bar Tender Γιάννης Βλάχος

Και άφησα το καλύτερο για το τέλος, ένα πυροτέχνημα που εκρήγνυται στο στόμα, ένα petit four που ανακάλυψα στο bar, Καπουτσίνο ακατέργαστης σοκολάτας, γεμισμένο με πραλίνα, με μια σφαίρα από σπασμένα πιπέρια και ένα flake κόκκινης τσίλι πιπεριάς, ο παράδεισος σε μια μπουκιά.
 
Καπουτσίνο ακατέργαστης σοκολάτας με γέμιση από πραλίνα, με μια σφαίρα από 4 πιπέρια εκραζέ και flace καυτερής πιπεριάς τσίλι

Τα καλά νέα είναι ότι μπορείτε και εσείς να γευτείτε αυτό το απίθανη εμπειρία! Το Chocolating, δίνει ξανά ραντεβού στο Astir Palace Resort στις 22-23 Φεβρουρίου. Επίσης, τo 22 Φεβρουαρίου, από τις 14.00-16.00, θα πραγματοποιηθούν σεμινάρια σοκολάτας από τον pastry chef Φραντζέσκο Σώζο.

Το Chocolating θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του εστιατόριου Grill Room στο ξενοδοχείο Arion Resort & Spa, με τιμή εισόδου 13€ το άτομο και 8€ για τα παιδιά από 5 έως 12 ετών.

Το κόστος για τα σεμινάρια σοκολάτας συμμετοχής είναι 30€ το άτομο, τιμή που περιλαμβάνει την είσοδο στο Chocolating

Οι εκδηλώσεις του Chocolating αποτελούν μια ιδανική ευκαιρία για οικογενειακή έξοδο, η οποία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σοκολατένιες δημιουργίες «ζωντανά» από τους σεφ, σοκολατένιο σπίτι με πολλές εκπλήξεις, μπουφέ με σοκολατένιες γεύσεις, τρούφες και συντριβάνια σοκολάτας, σοκολατένια ροφήματα, ποτά και κοκτέιλ με συστατικά σοκολάτας αλλά και συνδυασμούς με σοκολάτα και κρασί, σοκολάτα χωρίς ζάχαρη και διαγωνισμούς. 


Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το Astir Palace Resort για την φιλοξενία, τον Κο Λευτέρη Βαρέλη για την υποδοχή του και το γλυκό αποχαιρετιστηριο του δώρο, τον Pastry Chef Φραντζέσκο Σώζο και την ομάδα του για τις λαχταριστές δημιουργίες τους και για τον χρόνο που μας αφιέρωσαν, το mamapeinao Χορηγό Επικοινωνίας του Φεστιβάλ Chocolating και την Άννα Ευθυμίου για όλα, την Ελεάννα και την Φωτεινή για την υπέροχη συντροφιά τους!

Στιγμιότυπα Chocolating 2014




Το Chocolating, η αγαπημένη γιορτή σοκολάτας των Αθηναίων, δίνει ξανά ραντεβού στο Astir Palace Resort στις 14-16 και 21-23 Φεβρουρίου για να μας χαρίσει μοναδικές γλυκές στιγμές με μπόλικη δόση σοκολάτας! 
Για άλλη μια χρονιά, στο Chocolating θα έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε μυστικές σοκολατένιες συνταγές και να γευτούμε λιχουδιές σε ένα ζεστό περιβάλλον από σοκολάτα. Οι pastry chefs Φραντζέσκος Σώζος από τον Αστέρα Βουλιαγμένης και Δημήτρης Χρονόπουλος από τη Valrhona δημιουργούν το πλέον ιδανικό μέρος για τους εραστές της σοκολάτας!
- See more at: http://www.mamapeinao.gr/articles/1608-Chocolating-%CF%83%CF%84%CE%BF-Astir-Palace-Resort#sthash.nXUnAFpk.dpuf
Το Chocolating, η αγαπημένη γιορτή σοκολάτας των Αθηναίων, δίνει ξανά ραντεβού στο Astir Palace Resort στις 14-16 και 21-23 Φεβρουρίου για να μας χαρίσει μοναδικές γλυκές στιγμές με μπόλικη δόση σοκολάτας! 
Για άλλη μια χρονιά, στο Chocolating θα έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε μυστικές σοκολατένιες συνταγές και να γευτούμε λιχουδιές σε ένα ζεστό περιβάλλον από σοκολάτα. Οι pastry chefs Φραντζέσκος Σώζος από τον Αστέρα Βουλιαγμένης και Δημήτρης Χρονόπουλος από τη Valrhona δημιουργούν το πλέον ιδανικό μέρος για τους εραστές της σοκολάτας!
Οι εκδηλώσεις του Chocolating αποτελούν μια ιδανική ευκαιρία για οικογενειακή έξοδο, η οποία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σοκολατένιες δημιουργίες «ζωντανά» από τους σεφ, σοκολατένιο σπίτι με πολλές εκπλήξεις, μπουφέ με σοκολατένιες γεύσεις, τρούφες και συντριβάνια σοκολάτας, σοκολατένια ροφήματα, ποτά και κοκτέιλ με συστατικά σοκολάτας αλλά και συνδυασμούς με σοκολάτα και κρασί, σοκολάτα χωρίς ζάχαρη και διαγωνισμούς.
Για μια ακόμη πιο ολοκληρωμένη εμπειρία, στο Astir Palace Resort μπορούμε να απολαύσουμε διαμονή σε grand deluxe δωμάτιο από 155€ που περιλαμβάνει καθημερινό πρωινό στο δωμάτιο, σοκολατένιες απολαύσεις και κρασί στο δωμάτιο, δωρεάν είσοδο στο Chocolating για δύο άτομα, κουπόνι προσφοράς για το Arion Spa για 2 άτομα στην προνομιακή τιμή των 150€ (εξοικονόμηση της τάξης των 50€) και δυνατότητα αναχώρησης από το δωμάτιο έως στις 16:00. 
Αποκλειστικά για τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, o executive chef Στράτος Καλαθάκης έχει ετοιμάσει ένα θεματικό μενού στην τιμή των €57 ανά άτομο, στο εστιατόριο Grill Room.
Επίσης, τα Σάββατα 15 και 22 Φεβρουαρίου, από τις 14.00-16.00, θα πραγματοποιηθούν σεμινάρια σοκολάτας από τον pastry chef Φραντζέσκο Σώζο.
Το Chocolating θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του εστιατόριου Grill Room στο ξενοδοχείο Arion Resort & Spa, με τιμή εισόδου 13€ το άτομο και 8€ για τα παιδιά από 5 έως 12 ετών. Το κόστος για τα σεμινάρια σοκολάτας συμμετοχής είναι 30€ το άτομο, τιμή που περιλαμβάνει την είσοδο στο Chocolating.
Ημέρες και ώρες: Παρασκευή 17.00 - 23.00, Σάββατο 12.00-00.00, Κυριακή 12.00-22.00

To Μαμα Πειναω είναι χορηγός επικοινωνίας του Chocolating.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλ. 210 8902000 ή επισκεφθείτε το www.arionresortathens.com, www.astir-palace.com
- See more at: http://www.mamapeinao.gr/articles/1608-Chocolating-%CF%83%CF%84%CE%BF-Astir-Palace-Resort#sthash.nXUnAFpk.dpuf
Το Chocolating, η αγαπημένη γιορτή σοκολάτας των Αθηναίων, δίνει ξανά ραντεβού στο Astir Palace Resort στις 14-16 και 21-23 Φεβρουρίου για να μας χαρίσει μοναδικές γλυκές στιγμές με μπόλικη δόση σοκολάτας! 
Για άλλη μια χρονιά, στο Chocolating θα έχουμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε μυστικές σοκολατένιες συνταγές και να γευτούμε λιχουδιές σε ένα ζεστό περιβάλλον από σοκολάτα. Οι pastry chefs Φραντζέσκος Σώζος από τον Αστέρα Βουλιαγμένης και Δημήτρης Χρονόπουλος από τη Valrhona δημιουργούν το πλέον ιδανικό μέρος για τους εραστές της σοκολάτας!
Οι εκδηλώσεις του Chocolating αποτελούν μια ιδανική ευκαιρία για οικογενειακή έξοδο, η οποία θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σοκολατένιες δημιουργίες «ζωντανά» από τους σεφ, σοκολατένιο σπίτι με πολλές εκπλήξεις, μπουφέ με σοκολατένιες γεύσεις, τρούφες και συντριβάνια σοκολάτας, σοκολατένια ροφήματα, ποτά και κοκτέιλ με συστατικά σοκολάτας αλλά και συνδυασμούς με σοκολάτα και κρασί, σοκολάτα χωρίς ζάχαρη και διαγωνισμούς.
Για μια ακόμη πιο ολοκληρωμένη εμπειρία, στο Astir Palace Resort μπορούμε να απολαύσουμε διαμονή σε grand deluxe δωμάτιο από 155€ που περιλαμβάνει καθημερινό πρωινό στο δωμάτιο, σοκολατένιες απολαύσεις και κρασί στο δωμάτιο, δωρεάν είσοδο στο Chocolating για δύο άτομα, κουπόνι προσφοράς για το Arion Spa για 2 άτομα στην προνομιακή τιμή των 150€ (εξοικονόμηση της τάξης των 50€) και δυνατότητα αναχώρησης από το δωμάτιο έως στις 16:00. 
Αποκλειστικά για τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, o executive chef Στράτος Καλαθάκης έχει ετοιμάσει ένα θεματικό μενού στην τιμή των €57 ανά άτομο, στο εστιατόριο Grill Room.
Επίσης, τα Σάββατα 15 και 22 Φεβρουαρίου, από τις 14.00-16.00, θα πραγματοποιηθούν σεμινάρια σοκολάτας από τον pastry chef Φραντζέσκο Σώζο.
Το Chocolating θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του εστιατόριου Grill Room στο ξενοδοχείο Arion Resort & Spa, με τιμή εισόδου 13€ το άτομο και 8€ για τα παιδιά από 5 έως 12 ετών. Το κόστος για τα σεμινάρια σοκολάτας συμμετοχής είναι 30€ το άτομο, τιμή που περιλαμβάνει την είσοδο στο Chocolating.
Ημέρες και ώρες: Παρασκευή 17.00 - 23.00, Σάββατο 12.00-00.00, Κυριακή 12.00-22.00

To Μαμα Πειναω είναι χορηγός επικοινωνίας του Chocolating.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλ. 210 8902000 ή επισκεφθείτε το www.arionresortathens.com, www.astir-palace.com
- See more at: http://www.mamapeinao.gr/articles/1608-Chocolating-%CF%83%CF%84%CE%BF-Astir-Palace-Resort#sthash.nXUnAFpk.dpuf

Σάββατο 8 Φεβρουαρίου 2014

Τι είναι οι πρωτεΐνες, πόσες χρειαζόμαστε και που τις βρίσκουμε?



 


Τι είναι οι πρωτεΐνες;
Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται από το ρήμα "πρωτεύω" και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεΐνες για την υγεία του ανθρωπίνου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων στην αρχαία Ελλάδα, η κατανάλωση κρέατος εθεωρείτο μοναδική για την απόκτηση δύναμης, σθένους και υψηλού αγωνιστικού φρονήματος. Οι πρωτεΐνες είναι ενώσεις που αποτελούνται από άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο και άζωτο. 

Οι πρωτεΐνες διαφέρουν ως προς τη χημική τους σύσταση από τα λιπίδια και τους υδατάνθρακες γιατί περιέχουν άζωτο περίπου το 16% του βάρους τους, καθώς και άλλα στοιχεία όπως το θείο, ο φωσφόρος και ο σίδηρος. Είναι μεγάλα μόρια, τα οποία όταν διασπώνται στο έντερο, δίνουν μικρότερες ενώσεις που ονομάζονται αμινοξέα.

Υπάρχουν τουλάχιστον οκτώ από τα είκοσι αμινοξέα που δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του ο οργανισμός μας. Οι βασικές δομικές μονάδες των πρωτεϊνών είναι τα αμινοξέα. Τα αμινοξέα τα διακρίνουμε στα πρωτεϊνικά αμινοξέα και στα μη πρωτεϊνικά αμινοξέα, τα πρώτα συμμετέχουν στη σύνθεση πρωτεϊνών ενώ τα δεύτερα τα συναντάμε μόνο σε ελεύθερες μορφές.

Χημικά οι πρωτεΐνες διακρίνονται σε απλές, σύνθετες και πρωτεϊνικά παράγωγα. Ανάλογα με τη σύνθεση και την περιεκτικότητά τους ή όχι στα βασικά αμινοξέα, διακρίνονται σε πλήρεις, ημιπλήρεις κι ατελείς. Οι πρωτεΐνες που περιέχουν όλα τα αμινοξέα ονομάζονται πλήρεις (υψηλότερης ποιότητας) κι αυτές που δεν περιέχουν όλα ή κάποια από τα οχτώ βασικά αμινοξέα ονομάζονται ατελείς (χαμηλότερης ποιότητας) πρωτεΐνες. Οι ατελείς πρωτεΐνες διακρίνονται σε μερικώς ατελείς (ημιτελείς) και πλήρως ατελείς ή απλώς ατελείς.
 
Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;
Οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται από τον οργανισμό για πολλές λειτουργίες του. Οι πρωτεΐνες είναι βασικές ουσίες που χρειάζεται το σώμα για την ανάπτυξη και την αποκατάσταση των κατεστραμμένων κυττάρων. Χρειάζονται επίσης στην πέψη και βοηθούν στην παραγωγή αντισωμάτων που καταπολεμούν τις λοιμώξεις. Οι πρωτεΐνες είναι συστατικά όλων των κυττάρων, σχηματίζουν τα συσταλτά στοιχεία όλων των μυών και τα ένζυμα που είναι απαραίτητα για την απελευθέρωση ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής, παίρνουν μέρος στη σύνθεση των ορμονών και έχουν ρόλο. Οι πρωτεΐνες χρησιμεύουν για την κατασκευή διαφόρων μερών και οργάνων του σώματος ξεκινώντας από τα κύτταρα και τις μεμβράνες του.

Παραδείγματα πρωτεϊνών είναι το κολλαγόνο και η ελαστίνη που βρίσκονται στα κόκκαλα, τους τένοντες και τα τοιχώματα μεγάλων αγγείων. Επίσης, η κερατίνη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στις τρίχες και τα νύχια. Εκτελούν διάφορες λειτουργίες σημαντικές για τον οργανισμό, όπως η γνωστή μας αιμοσφαιρίνη που μεταφέρει οξυγόνο, χρησιμεύουν σαν αντισώματα στις διάφορες ασθένειες. Επίσης ρυθμίζουν σε μικρές ποσότητες λειτουργίες του οργανισμού (π.χ. η ινσουλίνη τον μεταβολισμό των σακχάρων), βοηθούν την εκτέλεση μυϊκών εργασιών (μυοσίνη, ακτίνη) και έχουν αποθηκευτικό ρόλο (π.χ. η καζείνη του γάλακτος αποθηκεύει φωσφόρο και ασβέστιο).


Ποιες είναι οι πηγές φυσικής πρωτεΐνης;
Τα μη απαραίτητα αμινοξέα μπορούν να συντεθούν στον οργανισμό, ενώ τα απαραίτητα δεν συντίθενται και πρέπει να λαμβάνονται με την τροφή καθημερινά. Οι ανάγκες σε λίπη μπορούν να καλυφθούν από υδατάνθρακες και πρωτεΐνες, κατά ένα μεγάλο ποσοστό και οι ανάγκες σε υδατάνθρακες μπορούν να καλυφθούν από λίπη και πρωτεΐνες. Όμως οι ανάγκες σε πρωτεΐνες μπορούν να καλυφθούν μόνο από πρωτεΐνες. Ο ανθρώπινος οργανισμός προμηθεύεται τις πρωτεΐνες που του είναι απαραίτητες μέσω της τροφής του. Για να ληφθούν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα θα πρέπει να καταναλώνουμε ποικιλία φυτικών και ζωικών τροφών, γιατί κάθε τροφική πηγή έχει διαφορετική ποιότητα και ποσότητα αμινοξέων. Ανάλογα με την προέλευσή τους χωρίζονται σε φυτικής προέλευσης και ζωικής προέλευσης. Σε μία ισοζυγισμένη δίαιτα οι πρωτεΐνες πρέπει να καλύπτουν το 15-19% της ολικής θερμιδικής ημερήσιας πρόσληψης, ενώ σε επιλεγμένες καταστάσεις μπορεί να φτάσει το 20%. 1gr πρωτεϊνών όταν καίγεται, αποδίδει 4,1 kcal. 

Πλήρεις πρωτεΐνες θεωρούνται οι ζωικές πρωτεΐνες γιατί περιέχουν και τα οκτώ απαραίτητα αμινοξέα και μερικές φυτικές (σόγια, δημητριακά). Οι φυτικές πρωτεΐνες θεωρούνται ατελείς γιατί δεν περιέχουν και τα οκτώ απαραίτητα αμινοξέα. Σημαντικό είναι ότι μίγματα ορισμένων φυτικών πρωτεϊνών δίνουν πρωτεΐνες ισάξιες με τις ζωικές. Οι ζωικές πρωτεΐνες έχουν υψηλή βιολογική αξία, αλλά και υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος. Οι καλύτερες πηγές διατροφικής πρωτεΐνης είναι το άπαχο κρέας, το κοτόπουλο χωρίς το δέρμα του, το ψάρι, τα άπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα ασπράδια των αυγών και συνδυασμοί από φυτικές πρωτεΐνες.

1.                  ΠΛΗΡΕΙΣ ΠΡΩΤΕΙΝΕΣ: Αυγό, αρνί, βοδινό, γαλοπούλα, κοτόπουλο, μοσχάρι, σόγια, συκώτι, χοιρινό, ψάρι.
2.           ΑΤΕΛΕΙΣ ΠΡΩΤΕΙΝΕΣ: Αρακάς, δημητριακά, ζυμαρικά, κουάκερ, μακαρόνια, ξηροί καρποί, όσπρια, σιτάρι, τραχανάς, φυστικοβούτυρο, ρύζι.
3.               ΠΛΗΡΕΙΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ: Αρακάς κρέας, ζυμαρικά τυρί, κουάκερ γάλα, μακαρόνια τριμ. τυρί, ξηροί καρποί γιαούρτι, όσπρια γιαούρτι, όσπρια κρέας, όσπρια μαύρο ψωμί, όσπρια τυρί, ρύζι αρακάς, τραχανάς χοιρινό.
 
Ποια είναι η κατάλληλη ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης;
  
Από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας προτείνεται η πρόσληψη 0,85 gr πρωτεΐνης για κάθε κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα. Αυτή η ποσότητα φαίνεται να δίνει καλά αποτελέσματα σε άτομα που κάνουν καθιστική ζωή και δεν βρίσκονται σε περίοδο ανάπτυξης. Η ποσότητα αυτή διαφέρει στις διάφορες φάσεις ανάπτυξης του ατόμου. Η ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης εξαρτάται από πολλούς και διαφόρους παράγοντες:

1.        Πρέπει να γνωρίζουμε εάν η ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης προτείνεται σε άτομα που απλώς θέλουν να διατηρήσουν το σώμα τους ή εάν το άτομο βρίσκεται σε περίοδο σωματικής αύξησης.

2.      Η μυϊκή δραστηριότητα του ατόμου πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, καθώς έχει διαπιστωθεί ότι άτομα που έχουν έντονη μυϊκή δραστηριότητα έχουν αυξημένες ανάγκες πρόσληψης πρωτεϊνών αλλά και αυξημένες ανάγκες για ημερήσια πρόσληψη θερμίδων και άλλων διατροφικών στοιχείων.

3.          Άτομα που βρίσκονται σε έντονο ψυχικό ή σωματικό στρες, έχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνες.

4.       Η αύξηση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος μπορεί να αυξήσει και τις ανάγκες για πρόσληψη πρωτεϊνών.

5.    Τέλος αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνες έχουν τα άτομα που λαμβάνουν αναβολικά στεροειδή, γενικά φάρμακα ή ορμόνες, τα παιδιά, οι έφηβοι που ασκούνται, όσοι πάσχουν από το σύνδρομο της υπερπροπόνησης, και τέλος όσοι κάνουν δίαιτα αδυνατίσματος.

Από διάφορες έρευνες προκύπτει ότι τα βρέφη χρειάζονται μεγαλύτερη ποσότητα απαραίτητων αμινοξέων από τους ενήλικες, ποσότητα που ανέρχεται στο 43% της ημερήσιας πρόσληψης πρωτεΐνης. Τα παιδιά όταν φθάνουν στην ηλικία των 10 έως 12 ετών και ο βαθμός ανάπτυξης μειώνεται, οι ημερήσιες ανάγκες πρόσληψης απαραίτητων αμινοξέων μειώνονται στο 36% της ολικής πρόσληψης πρωτεΐνης. Στους ενήλικες που δεν αναπτύσσονται πλέον αυτή η ποσότητα φθάνει στο 19% της ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων. 

Άτομα που έχουν έντονη μυϊκή δραστηριότητα έχουν αυξημένες ανάγκες σε πρόσληψη πρωτεϊνών. Επίσης τα άτομα που γυμνάζονται έχουν και αυξημένες ανάγκες σε απαραίτητα αμινοξέα καθώς βρίσκονται συνεχώς σε διαδικασία ανανέωσης των πρωτεϊνών του μυϊκού ιστού, κατάσταση που μπορεί να ερμηνευθεί σαν κατάσταση ανάπτυξης του σώματος, λόγω των αυξημένων διεργασιών του μεταβολισμού. 
Σύμφωνα με την πιο έγκυρη έρευνα (Coleman/1994), ένας σκληρά προπονούμενος αθλητής (τονίζουμε την λέξη σκληρά) χρειάζεται περίπου 1,7 gr πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους δηλ. ένας αθλητής για παράδειγμα 80 κιλών χρειάζεται καθημερινά 136 gr πρωτεΐνης. Αθλητές και ασκούμενοι οι οποίοι παίρνουν στεροειδή χρησιμοποιούν ποσότητες της τάξης 2 και 3 gr ανά κιλό σωματικού βάρους (Jakovietch/1994). 
Ανάλογα με το είδος της σωματικής δραστηριότητας υπολογίζουμε και διαφορετικές ποσότητες πρωτεϊνών, αναλυτικά θα αναφερθούμε στη συνέχεια. Σύμφωνα με τον Clobber(1994) όλα τα άτομα που ασκούνται αλλά δεν είναι επαγγελματίες αθλητές και δεν χρησιμοποιούν φαρμακευτικά παρασκευάσματα, μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις κατηγορίες ως προς την ανάγκη τους για πρωτεΐνες:
1.          Στην 1η κατηγορία κατατάσσει όσους είναι δραστήριοι και ασκούνται σχεδόν καθημερινά. Αυτοί χρειάζονται περίπου 2 gr πρωτεϊνών ανά κιλό σωματικού βάρους. Αναφερόμαστε πάντα για το σύνολο της απαιτούμενης πρωτεΐνης και όχι το ποσότητες της πρωτεΐνης που πρέπει ή μπορούμε να πάρουμε με την μορφή συμπληρώματος διατροφής.

2.         Στην 2η κατηγορία κατατάσσει τα άτομα τα οποία ασκούνται περιστασιακά αλλά ζουν μια σχετικά δραστήρια ζωή. Τα άτομα αυτά χρειάζονται περίπου 1, 7 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους.

3.            Τέλος στην 3η κατηγορία περιλαμβάνει τα άτομα που ασκούνται από καιρό σε καιρό αλλά η εργασία τους ή ο τρόπος ζωής τους έχει κάποια χαρακτηριστικά δράσης. Τα άτομα αυτά χρειάζονται 1,4 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους.

Όταν η παροχή πρωτεϊνών στον οργανισμό είναι χαμηλή, είναι πιθανόν να χαθεί μυϊκός ιστός, γιατί δεν υπάρχει αρκετή πρωτεΐνη να αναπληρώσει την πρωτεΐνη που χάθηκε (αρνητικό ισοζύγιο αζώτου). Ακόμη ο οργανισμός μπορεί να αναγκαστεί να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες από πρωτεΐνες του μυϊκού ιστού, όταν δεν υπάρχει κανονική παροχή θερμίδων (καταβολισμός μυϊκού ιστού). Ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να αφομοιώσει μέχρι 30-35 gr πρωτεΐνης κάθε 2,5 με 3 ώρες. 

Αυτό σημαίνει ότι η καλύτερη αξιοποίηση μπορεί να γίνει, όταν η ημερήσια πρόσληψη πρωτεϊνών μοιράζεται σε μικρά συχνά γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ακόμη εάν η ποσότητα πρωτεΐνης σε ένα γεύμα είναι πολύ μεγάλη, η αναλογία πρωτεΐνης - θερμιδικής πρόσληψης αυξάνεται σημαντικά υπέρ των πρωτεϊνών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη απορρόφηση και αυξημένο καταβολισμό πρωτεϊνών.   

Το είδος της πρωτεΐνης, αλλά κυρίως η περιεκτικότητα του γεύματος σε λίπος και φυτικές ίνες είναι παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διέλευσης της τροφής από τον πεπτικό σωλήνα, διαδικασία που είναι υπέρ της απορρόφησης των πρωτεϊνών. Σε όλες τις περιπτώσεις η αύξηση της συγκέντρωσης αμινοξέων στο αίμα παρατηρείται 1 ώρα μετά τη λήψη τροφής και μπορεί να μένει ψηλά μέχρι και 7 ώρες. Οι μεγαλύτερες ποσότητες πρωτεϊνών δεν αποθηκεύονται στον οργανισμό αλλά μετατρέπονται σε ουρία και αποβάλλονται. Σε περίπτωση παρατεταμένης λήψης μεγάλων ποσοτήτων πρωτεϊνών, υπάρχει κίνδυνος βλάβης στο συκώτι και στους νεφρούς.


Ο σίδηρος στην διατροφή μας




O σίδηρος αναγνωρίστηκε ως απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για τους ζωικούς οργανισμούς το 1860 και μέχρι σήμερα αποτελεί το μέταλλο για το οποίο έχουν γίνει οι περισσότερες μελέτες. Το ανθρώπινο σώμα περιέχει 2-4 g σιδήρου. Περίπου το 65% του σωματικού σιδήρου περιέχεται στην αιμοσφαιρίνη, περίπου το 10% στη μυοσφαιρίνη, το 1-3% αποτελεί συστατικό διαφόρων ενζύμων και το υπόλοιπο ποσοστό είτε κυκλοφορεί στο αίμα είτε βρίσκεται αποθηκευμένο. 



Η ολική ποσότητα σιδήρου που περιέχεται στο σώμα δεν είναι συνάρτηση μόνο του βάρους αλλά και μίας σωρείας φυσιολογικών καταστάσεων όπως η ηλικία, το φύλο, η εγκυμοσύνη και τα στάδια ανάπτυξης. Χαρακτηριστικό του μεταβολισμού του σιδήρου είναι η αποθήκευσή του και η επαναχρησιμοποίησή του σε ποσοστό 90%. 

Οι λειτουργίες που επιτελεί ο σίδηρος στο σώμα είναι απόρροια των φυσικών και χημικών του ιδιοτήτων, καθιστώντας τον ένα άκρως απαραίτητο μέταλλο. Συγκεκριμένα, αποτελεί συστατικό της αίμης συμβάλλοντας στη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς, αποτελεί τμήμα διαφόρων ενζύμων που διαδραματίζουν βασικό ρόλο στις διάφορες μεταβολικές πορείες, ενώ επαρκής πρόσληψη σιδήρου είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης, ο σίδηρος είναι βασικός για τη σωστή εγκεφαλική λειτουργία σε όλες τις ηλικίες, εφόσον εμπλέκεται τόσο στη λειτουργία και στη σύνθεση των νευροδιαβιβαστών όσο και της μυελίνης.

Απορρόφηση του σιδήρου της τροφής
 
Ο βαθμός απορρόφησης του σιδήρου επηρεάζεται από τα αποθέματα στον οργανισμό, την ποσότητα και τη χημική δομή του σιδήρου στην τροφή, καθώς και από μία ποικιλία διατροφικών παραγόντων που αυξάνουν ή μειώνουν την απορρόφησή του.

Ένας υγιής άνθρωπος με φυσιολογικές τιμές αιμοσφαιρίνης απορροφά συνήθως μόνο το 5 με 10% του σιδήρου που περιέχεται στις τροφές, ενώ η απορρόφηση μπορεί να φτάσει και στο 50% σε άτομα με σιδηροπενική αναιμία. Ο σίδηρος βρίσκεται στην τροφή με δύο μορφές, ως αιμικός και ως μη αιμικός. Ο αιμικός σίδηρος είναι εύκολα απορροφήσιμος, απορροφάται σε ποσοστό 10 με 30% και αποτελεί περίπου το 50% με 60% του σιδήρου που βρίσκεται στο κόκκινο κρέας, στα πουλερικά και στα ψάρια. Ο μη αιμικός σίδηρος περιέχεται κυρίως στα φυτικά προϊόντα (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια και ξηρούς καρπούς), στα γαλακτοκομικά και τα αυγά και απορροφάται σε ποσοστό μόλις 2 με 10%.
Την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου αυξάνει η βιταμίνη C και οι ζωικές πρωτεΐνες που περιέχονται στο κόκκινο κρέας, τα πουλερικά και το ψάρι. Για καλύτερη λοιπόν απορρόφηση του σιδήρου από τροφές που περιέχουν μη αιμικό σίδηρο συνιστάται να συμπεριλαμβάνουμε στο γεύμα μας τροφές που αποτελούν πλούσιες πηγές της βιταμίνης C, όπως τα πορτοκάλια, το πεπόνι, το κουνουπίδι, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών, τις πράσινες πιπεριές, το γκρέιπφρουτ, τα λεμόνια και τις φράουλες. Για παράδειγμα, οι φακές αποτελούν μία πολύ καλή πηγή σιδήρου, που είναι όμως μη αιμικός, άρα και πολύ λίγο απορροφήσιμος. Αν όμως μαζί με τις φακές καταναλώσουμε λίγο ψάρι (πηγή ζωικής πρωτεΐνης) και συνοδεύσουμε το γεύμα μας με μία σαλάτα μπρόκολο και ένα χυμό πορτοκάλι (πηγές βιταμίνης C) η απορρόφηση του σιδήρου της φακής θα αυξηθεί κατά πολύ.
 
Αντιθέτως, διατροφικοί παράγοντες που έχει αποδειχτεί ότι μειώνουν την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου είναι οι κάτωθι:

1.           Οι τανίνες που περιέχονται στο τσάι. Έχει αποδειχτεί ότι η κατανάλωση τσαγιού μαζί με μία πηγή σιδήρου μπορεί να μειώσει την απορρόφηση αυτού μέχρι και 60%, ενώ η κατανάλωση καφέ με ή αμέσως μετά το γεύμα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση κατά 40%.
2.     Τα οξαλικά οξέα που περιέχονται για παράδειγμα στο σπανάκι, στα παντζάρια, στη σοκολάτα, στο τσάι κλπ.
3.            Οι φυτόλες που περιέχονται στο καλαμπόκι και στα προϊόντα ολικής αλέσεως.
4.            Το EDTA, ένα συντηρητικό που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία τροφίμων.
5.            Το ασβέστιο και ο ψευδάργυρος. 

Η συγχορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου και σιδήρου έχει ως συνέπεια τη μείωση της απορρόφησης του σιδήρου κατά 40% με 60%. Παρόλα αυτά, η επίδραση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα συμπληρώματα ασβεστίου αλλά και η συγχορήγηση γάλακτος μπορεί να επιφέρει το ίδιο αποτέλεσμα. Για το λόγο αυτό δεν συνιστάται τα συμπληρώματα σιδήρου να λαμβάνονται μαζί με κάποια πηγή ασβεστίου. Επίσης, δεν συνιστάται η συγχορήγηση συμπληρωμάτων ψευδαργύρου και σιδήρου, διότι τα δύο αυτά μέταλλα είναι ανταγωνιστές εφόσον χρησιμοποιούν τους ίδιους υποδοχείς για την απορρόφησή τους.

Πηγές σιδήρου

Καλές πηγές σιδήρου θεωρούνται τα εντόσθια (π.χ. συκώτι, σπλήνα), το κόκκινο κρέας, το χταπόδι, τα μύδια και τα στρείδια, τα όσπρια, τα βαθυπράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα ξηρά φρούτα, οι ξηροί καρποί και τα εμπλουτισμένα με σίδηρο δημητριακά. Στους παρακάτω πίνακες παρατίθενται διάφορα τρόφιμα και η περιεκτικότητά τους σε αιμικό και μη αιμικό σίδηρο, αντίστοιχα. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε ότι ο αιμικός σίδηρος είναι πιο εύκολα απορροφήσιμος από τον μη αιμικό και οι ποσότητες του σιδήρου που τελικά απορροφώνται είναι διαφορετικές από εκείνες που περιέχονται στο κάθε τρόφιμο.

Περιεκτικότητα τροφίμων σε μη αιμικό σίδηρο

ΤΡΟΦΙΜΟ
ΠΟΣΟΤΗΤΑ
Fe mg
ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ ΠΡΩΙΝΟΥ
1 ΦΛ
4.5 -18
ΦΑΚΕΣ
1/2 ΦΛ
3.3
ΣΠΑΝΑΚΙ ΒΡΑΣΜΕΝΟ
1/2 ΦΛ
3.2
ΠΙΤΟΥΡΟ
1/2 ΦΛ
3.0
ΠΑΤΑΤΑ ΨΗΤΗ
1 ΜΕΤΡΙΑ
2.7
ΦΑΣΟΛΙΑ ΓΙΓΑΝΤΕΣ
1/2 ΦΛ
2.6
ΑΡΑΚΑΣ
1/2 ΦΛ
1.9
ΦΙΣΤΙΚΙΑ ΚΑΣΙΟΥΣ
30 ΓΡ
1.7
ΑΜΥΓΔΑΛΑ
¼ ΦΛ
1.3
ΞΗΡΑ ΔΑΜΑΣΚΗΝΑ
90 ΓΡ
1.0
ΞΗΡΑ ΒΕΡΙΚΟΚΑ
90 ΓΡ
0.8
ΑΥΓΟ
1 ΟΛΟΚΛΗΡΟ
0.6
ΓΑΛΑ
1 ΦΛ
0.1

Περιεκτικότητα τροφίμων σε αιμικό σίδηρο

ΤΡΟΦΙΜΟ
ΠΟΣΟΤΗΤΑ
Fe mg
ΣΥΚΩΤΙ ΑΠΟ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ
90 ΓΡ
7.2
ΣΥΚΩΤΙ ΑΠΌ ΜΟΣΧΑΡΙ
90 ΓΡ
5.8
ΧΤΑΠΟΔΙ
90 ΓΡ
4.4
ΣΤΡΕΙΔΙΑ
30 ΓΡ
3.8
ΑΠΑΧΟ ΜΟΣΧΑΡΙ SIRLOIN
90 ΓΡ
2.9
ΓΑΛΟΠΟΥΛΑ, ΣΚΟΥΡΟ ΚΡΕΑΣ
90 ΓΡ
2.0
ΣΤΗΘΟΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ, ΣΚΟΥΡΟ ΚΡΕΑΣ
90 ΓΡ
1.2
ΞΙΦΙΑΣ
90 ΓΡ
1.1
ΣΤΗΘΟΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ, ΛΕΥΚΟ ΚΡΕΑΣ
90 ΓΡ
0.9
ΑΠΑΧΟ ΧΟΙΡΙΝΟ
90 ΓΡ
0.9
ΤΟΝΟΣ
90 ΓΡ
0.6
 
Υπολογίζεται ότι απαιτούνται 10 mg σιδήρου για να καλυφθούν οι ημερήσιες ανάγκες ενός ενήλικα άντρα και μίας εμμηνοπαυσιακής γυναίκας, ενώ οι ημερήσιες ανάγκες μίας ενήλικης γυναίκας σε αναπαραγωγική ηλικία ανέρχονται σε 15 mg ημερησίως. Οι απαιτήσεις σε σίδηρο διαφοροποιούνται για τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες και τις γυναίκες σε εγκυμοσύνη.

Αν για τον οποιοδήποτε λόγο παρουσιαστεί σιδηροπενική αναιμία ή οι ανάγκες σε σίδηρο αυξηθούν κατακόρυφα, όπως στα πλαίσια μιας εγκυμοσύνης, απαιτείται χορήγηση συμπληρωμάτων σιδήρου. Παράλληλα, το άτομο καλό είναι να μάθει να ακολουθεί μια διατροφή πλούσια σε σίδηρο προκειμένου να αποφύγει την εμφάνιση σιδηροπενίας στο μέλλον.